Distributieketting vervangen: kosten bij VW en Audi TSI

Je start je Golf 1.4 TSI uit 2012 op een koude ochtend en daar is het weer. Een kort, metalig geratel van een of twee seconden, weg zodra de motor warm wordt. De garage zegt dat het de distributieketting is en noemt een bedrag van 1200 euro. De teller staat op 78.000 km, en die ketting zou een autoleven lang meegaan.

Kun je doorrijden met een ratelende distributieketting?

Niet lang, en niet met een auto die je wilt houden. Een ketting die bij een koude start ratelt, is slap gaan hangen. Een slappe ketting kan een tand overslaan op het tandwiel, en bij deze motoren slaan de kleppen dan krom. Dan wordt een klus van 1200 euro ineens een reparatie van 3000 tot 6000 euro.

Het risico van een paar dagen korte ritjes in de buurt, tot je bij de garage terechtkunt, is te overzien. Stop met rijden en laat de auto wegslepen als je een van deze dingen merkt:

• het ratelen duurt langer dan ongeveer drie seconden
• het is er nog steeds als de motor warm is
• het motorstoringslampje gaat branden
• de motor loopt onrustig of heeft duidelijk minder vermogen

Merk je een van die vier, dan is de timing al versprongen en gaat het om meer dan geratel alleen.

Wat kost het vervangen van de distributieketting?

Hieronder staat wat garages bij een VW of Audi meestal rekenen. Zie de bedragen als een ruwe schatting, niet als een offerte.

Drie dingen bepalen waar een offerte binnen die marges uitkomt:

• welke motor je hebt, want daarvan hangt af of er één of twee kettingen uit moeten
• hoe diep de ketting weggestopt zit, want dat bepaalt het aantal arbeidsuren
• of je naar de merkdealer gaat of naar een onafhankelijke VAG-specialist

Dezelfde bedragen, maar dan verdeeld over onderdelen en arbeidsloon. Zo hoort een schriftelijke offerte het ook uit te splitsen.

Geen van die bedragen is automatisch afzetterij. Lijkt een offerte voor een 2.0 TSI hoog naast wat een vriend voor zijn 1.4 TSI betaalde, dan betaal je voor twee kettingen en 9 tot 12 uur werk, niet voor een opgeblazen rekening. Wie in Duitsland zoekt op "Steuerkette wechseln kosten", komt om dezelfde reden in dezelfde bandbreedte uit.

Wat kun je nu meteen doen?

1. Let bij de volgende koude start op hoe lang het ratelen duurt. Korter dan twee seconden, en alleen bij een koude motor: dan zit je in het beginstadium. Duurt het langer, of hoor je het ook als de motor warm is, dan wordt het dringender.
2. Lees de opgeslagen foutcode uit. Een ELM327-adapter met Bluetooth van 15 tot 30 euro steek je onder het dashboard in de OBD2-poort, en een app op je telefoon leest de code in ongeveer een minuut uit. Dan heb je in plaats van "hij ratelt" een storing met een naam, en een inschatting van de ernst waar je iets mee kunt.
3. Beslis pas als je de code hebt. Staat er een P0016 of P0011 opgeslagen, dan is de nokkenastiming al verschoven en staat vast dat de ketting aan de beurt is. Een leeg storingsgeheugen bij een auto die onrustig loopt, wijst eerst naar iets goedkopers.
4. Maak een afspraak bij een onafhankelijke VAG-specialist en vraag om een schriftelijke offerte. Vertel welk geluid je hoort en welke code je hebt gevonden, en laat de diagnose aan de garage over.

Waarom ratelt een distributieketting bij een koude start?

Een kleine hydraulische zuiger (de kettingspanner) houdt de ketting strak door tegen een kunststof geleiderail te drukken. Staat de auto een nacht stil, dan loopt de olie terug naar beneden en verliest de spanner zijn druk. Bij deze motoren slijten de kunststof rails, en de spanner van het eerste ontwerp houdt de ketting dan niet goed meer vast. Het eerste moment na een koude start hangt de ketting los en slaat hij tegen de rails. Dat slaan is het geratel dat je hoort.

Binnen een seconde of twee is er oliedruk en staat alles weer strak. Daarom verdwijnt het geluid, en daarom denken eigenaren dat het probleem ook weg is. Dat is het niet. Elke koude start laat de rails een beetje verder slijten, en een ketting die blijft slaan rekt op tot hij een tand kan overslaan.

Later komen er nog twee signalen bij, meestal tegelijk. Het motorstoringslampje gaat branden, en de motor loopt onrustig met duidelijk minder vermogen. Vanaf dan heb je meer dan geratel: de timing is verschoven.

Zolang de ketting alleen op koude ochtenden een seconde ratelt, is deze reparatie op zijn goedkoopst. Bij TSI-motoren slaat een opgerekte ketting vaak P0016 of P0017 op voordat hij het begeeft, en Skanyx leest die code uit met een goedkope adapter en zegt of je met de motor nog kunt rijden. Houd bij hoe lang het ratelen duurt, lees de code uit, en je hebt twee feiten om aan de garage voor te leggen voordat iemand je een prijs van tussen de 700 en 2500 euro noemt om de motor open te maken. Met Pro geeft de Health Monitor, de gezondheidscheck van je auto, elke maand een score van 0 tot 100, zodat een correlatiefout die na een reparatie terugsluipt als trend zichtbaar wordt. Lees de nokkenascorrelatiecode zelf uit

Kun je het zelf doen, of is dit werk voor de garage?

Bij al deze motoren is dit werk voor de garage. De ketting zit binnen in het blok, bij een dwarsgeplaatste motor meestal aan de kant van de versnellingsbak, en zet je de timing één keer verkeerd, dan ben je de motor kwijt.

Drie dingen kun je zelf doen, en ze kosten niets:

• let bij een koude start op hoe lang het ratelt en schrijf op wat je hoorde
• controleer het oliepeil en de onderhoudshistorie, want een ketting die op oude olie draait, slijt sneller
• lees de opgeslagen code uit met een goedkope adapter voordat iemand je een prijs noemt

Een eerlijk garagebezoek kost om te beginnen tussen de 30 en 50 euro. Daarvoor leest een universele garage de auto uit en luistert naar de motor, en dat bedrag gaat er vaak weer af als je de reparatie daar laat doen. De schriftelijke offerte moet vermelden of het alleen om de spanner gaat of om de complete kettingset. Er horen ook de arbeidsuren in te staan, en of de waterpomp, die achter dezelfde kappen zit, is meegenomen. Ligt het bedrag van de dealer ruim boven dat van een universele garage voor dezelfde OEM-onderdelen, vraag dan een tweede offerte aan. Waarom dat loont, lees je in de gids over hoe je merkt of je monteur je afzet.

Welke TSI- en TFSI-motoren hebben problemen met de distributieketting?

De precieze motorcode zegt meer dan het embleem. Van twee auto's met hetzelfde 1.4 TSI-plaatje kan de ene binnen een bekende probleemperiode vallen en de andere erbuiten.

De 1.2 en 1.4 TSI (EA111), gebouwd van ongeveer 2007 tot 2015, zijn het bekendste geval. De spanner kan het al vanaf ongeveer 50.000 km begeven, veel eerder dan je verwacht van een onderdeel dat als levenslang werd verkocht. Meestal gaat het om de vroege spanner uit de CAXA-familie, van vóór de aanpassing door VW. Deze motoren zitten in de Golf 6, de Polo, de Audi A1, de SEAT Ibiza en de Skoda Fabia, dus het gaat om enorm veel auto's.

De 2.0 TSI en TFSI van de eerste generatie (EA888 Gen 1 en Gen 2), van ongeveer 2008 tot 2013, hadden een eigen zwakke plek in de spanner, en er zijn meldingen van opgerekte kettingen. Bij die versie verschijnt vaak een P0016, een correlatiefout, zodra de ketting zo ver is opgerekt dat de nokkenastiming verschuift. De latere Gen 3-motoren en de V6 met ketting kregen een verbeterde spanner en doen het veel beter, al zijn ze bij zwaar gebruikte exemplaren niet immuun.

Met een diesel kom je er makkelijker vanaf. De meeste moderne TDI-motoren van VAG hebben een distributieriem in plaats van een ketting, dus als TDI-rijder reken je meestal op het vervangen van de distributieriem. Dat is goedkoper en staat gewoon in het onderhoudsschema. Hoe dan ook: leg de motorcode en het bouwjaar naast die bekende probleemperiode voordat je aanneemt dat je auto veilig is of juist ten dode opgeschreven.

Wat gebeurt er als de distributieketting overspringt of breekt?

Hier wordt een irritant geluid een dringende reparatie, en dat komt door één ding: dit zijn geen vrijloopmotoren.

Bij zo'n motor bewegen de kleppen en de zuigers door dezelfde ruimte, alleen op verschillende momenten. Alleen de juiste timing houdt ze uit elkaar, en die timing hangt aan de ketting. Slaat een versleten ketting een paar tanden over, dan staat er nog een klep open terwijl een zuiger omhoogkomt, en die twee raken elkaar. Je krijgt kromme kleppen, en vaak ook een gescheurde zuiger en een beschadigde cilinderkop. De rekening komt dan uit tussen de 3000 en 6000 euro of hoger, en een oudere auto is daarmee total loss.

Om dat verschil draait het. Een kettingklus van 1200 euro nu, tegenover een vernielde motor later: bij een auto die je wilt houden is dat geen moeilijke keuze. Daarom geldt ook: is het geratel uitgegroeid tot een P0016-code voor de correlatie tussen krukas en nokkenas, of tot een P0011-fout in de timing van de inlaatnokkenas, zet de auto dan stil en laat hem repareren in plaats van af te wachten.

Kan een scan een versleten ketting aantonen voordat je betaalt?

Eerlijk is eerlijk, hier zit een grens. Voor een opgerekte ketting of een vermoeide spanner bestaat geen foutcode, en geen enkele scanner meet kettingslijtage, net zoals er geen scanner is die de leeftijd van een distributieriem uitleest. Of de ketting op is, beoordeel je aan de hand van het geratel en de bekende probleemperiode van je motor. De bevestiging komt pas als de kap eraf is.

Toch verdient een scan zijn 15 euro dubbel en dwars terug. Hij sluit de goedkopere storingen uit die een motor net zo onrustig laten lopen, zoals een bobine of een ontstekingsfout die niets met de timing te maken heeft. Zo laat je geen ketting vervangen voor een probleem dat met een onderdeel van 60 euro was opgelost. En hij pikt de enige timingfout op die wel een code geeft. Zodra een opgerekte ketting de nokkenas ver genoeg uit de pas trekt, zet de ECU (de motorregeleenheid) P0016 of P0017 in het storingsgeheugen, vaak met een fout in de kleptiming zoals P0011 erbij.

Neem die twee uitkomsten letterlijk. Een opgeslagen P0016 bij een ratelende 1.4 TSI is een sterke bevestiging dat de timing zich al heeft verplaatst. Een leeg storingsgeheugen bij een auto die onrustig loopt, stuurt je eerst een goedkopere kant op. Twijfel je nog over een offerte, kijk dan eerst of het motorstoringslampje er wel iets mee te maken heeft en wat diagnosewerk echt hoort te kosten, voordat je de garage de motor laat openmaken.

Is een distributieketting goedkoper te vervangen dan een riem?

Bij deze motoren meestal niet. Een riemwissel op een gewone auto kost tussen de 300 en 700 euro, omdat de riem een gepland onderhoudsonderdeel is dat snel bereikbaar moet zijn. De ketting zit binnen in de motor, dus al het geld gaat op aan het demonteren om erbij te komen, en voor een 2.0 TSI wordt 9 tot 12 uur gerekend.

De ketting werd verkocht als onderdeel dat een autoleven meegaat, zodat de riemwissel kon vervallen. In de praktijk zijn de spanner en de kunststof geleiders slijtdelen, en als die het begeven, kost de reparatie meer dan de riemwissel die de ketting moest vervangen.

Loont het om de distributieketting te laten vervangen?

Bij een TSI die ratelt bij een koude start, of die al een correlatiecode laat zien, is dit geen reparatie die je kunt laten liggen. Je kiest tussen een- tot tweeduizend euro nu en een motorrevisie, of een total loss, als de ketting overspringt.

Echt kiezen wordt het pas bij een oudere auto die weinig meer waard is. Een klus van 2500 euro met twee kettingen aan een 2.0 TSI, in een auto van 4000 euro waar nog meer reparaties aan zitten te komen, kan de doorslag geven om hem te verkopen. Waar je het laat doen, telt ook. Een onafhankelijke VAG-specialist is voor dezelfde OEM-onderdelen doorgaans goedkoper dan een merkdealer, vaak met een flink verschil, dus die tweede offerte is een telefoontje waard.

Terug naar die koude ochtend en die offerte van 1200 euro. Let op hoe lang het ratelen duurt, lees de opgeslagen code uit, en binnen een minuut weet je of het gesprek over een spanner gaat of over timing die al is versprongen. Vraag daarna die tweede offerte aan, want bij een motor zonder vrijloop is wachten het enige dat nooit loont.

Codes in deze gids: P0011, P0016, P0017, P0300.