Motor Arıza Lambası Yanarken Araç Kullanılır mı?

Otoyolda 40 dakikadır gidiyorsunuz ki gösterge panelinde sarı motor simgesi yanıveriyor. Araç bir saat önce nasıl çekiyorsa şimdi de öyle çekiyor. Ne bir tıkırtı var ne bir koku, hararet göstergesinin ibresi de yerinden kıpırdamadı. Eve daha 200 km var ve bir sonraki çıkışa gelmeden karar vermeniz gerekiyor: yola devam mı, otoyoldan çıkmak mı?

Motor arıza lambası yanarken araç kullanılır mı?

Evet, lamba sabit yanıyor ve araç tam da dünkü gibi gidiyorsa. Halk arasında check engine lambası da denen motor arıza lambası çoğu zaman tam olarak bu şekilde yanar. Bu da size acil bir müdahale yerine planlı bir arıza tespiti için günler, hatta haftalar kazandırır. Bu cevabı değiştiren dört durum var ve dördünü de direksiyonun başından kontrol edebilirsiniz.

• Sabit yanan lamba, normal giden araç. Yola devam etmek güvenli. Kodu bir hafta içinde okutun. Arkasında yorulmuş bir sensör, küçük bir yakıt buharı kaçağı ya da çoğu zaman yalnızca gevşek bir depo kapağı vardır.
• Sabit yanan lamba, ama araçta bir tuhaflık. Motor sesinde bir pürüz, hafif bir güç kaybı ya da belli belirsiz bir koku. Aracı yumuşak kullanın ve kodu aynı gün okutun.
• Yanıp sönen lamba. Güvenli olur olmaz durun. Motor tekliyor ve yüksek hızda geçen her dakika yanmamış yakıt katalizörü aşırı ısıtıyor.
• Hararet, vuruntu ya da ani güç kaybı. Lamba ne yapıyor olursa olsun kenara çekip motoru kapatın. Bunlar mekanik sorunlardır; üstüne basıp gidilecek bir sensör arızası değil.

Lamba size işin ne kadar acil olduğunu söyler. Kod ise sorunun ne olduğunu ve ne tutması gerektiğini. İkisine de ihtiyacınız var ve bunlardan yalnızca birini bedavaya öğrenirsiniz.

Tamiri ne kadar tutar?

Aşağıdaki rakamları bir fiyat teklifi gibi değil, kaba bir tahmin olarak okuyun. Gerçekte ne ödeyeceğiniz araca ve servise bağlı; asıl nedenin hangisi çıkacağı da hesabı değiştirir.

Tutarı iki şey değiştirir: parça siparişi verilmeden önce ucuz nedenlerin elenip elenmediği ve yetkili servise mi yoksa özel servise mi gittiğiniz. Kodu önceden bilirseniz, servisle yapacağınız bu iki konuşmayı birbirine karıştırmazsınız.

Hemen ne yapmalısınız?

1. Depo kapağını kontrol edin. Yakıt dolum kapağını açın, depo kapağını tamamen çıkarın ve tık diye oturana kadar geri takın. Lastik contası çatlamışsa kapağı değiştirin; yenisi 5-15 € tutar. Ardından iki üç gün aracı kullanın ve lambanın kendiliğinden sönüp sönmediğine bakın.
2. Kayıtlı arıza kodunu okuyun. 15-30 euroluk herhangi bir ELM327 Bluetooth adaptörü gösterge panelinin altındaki OBD portuna takılır ve telefonunuzdaki bir uygulama kodu yaklaşık bir dakikada okur. Masrafsız bir çözümle dört haneli bir fatura arasındaki fark bu koddadır; servis aynı iki dakikalık iş için 30-80 € ister.
3. Kodu aşağıdaki aciliyet listesiyle karşılaştırın. Bazı kodlar yola devam edip randevuyu gelecek aya alabileceğiniz anlamına gelir. Bazıları bu hafta servise gitmeniz gerektiğini söyler. Yanıp sönen lambayla birlikte gelen bir tekleme kodu, durmanız gerektiği anlamına gelir.
4. Servis randevusunu alırken kodu ve belirtiyi not etmiş olun. Lambanın ne zaman yandığını ve o anda ne hissettiğinizi anlatın, taramada hangi kodun kayıtlı çıktığını da söyleyin. Testleri oradan sonra servise bırakın.

Sabit yanan lamba ile yanıp sönen lamba arasında ne fark var?

Gösterge panelindeki en önemli ayrım budur ve iki durum bambaşka şeyler anlatır.

Sabit yanan lamba, aracın bir arıza bulup kod kaydettiği anlamına gelir; ama şu anda hiçbir şey zarar görmüyor. Motor arıza lambalarının ezici çoğunluğu bu türdendir. Sık görülen nedenler yorulmuş bir oksijen sensörü ve yakıt buharı sisteminde küçük bir kaçaktır (çoğu zaman yalnızca depo kapağı). Verimi yavaş yavaş düşen bir katalizör de bu gruba girer. Geri kalanın büyük kısmını normal aralığın dışına kayan sensör değerleri oluşturur.

Sabit yanan lambayla aracı normal şekilde kullanabilirsiniz. Kodu birkaç gün, en geç bir hafta içinde okutun. Bu arızaların bir kısmının onarımı hiçbir şey tutmaz, bir kısmı da yavaş yavaş aşınan parçalardır. Hangisi olduğunu bilirseniz onarımı panikle değil, kendi takviminize göre planlarsınız.

Yanıp sönen lamba ise motorun yüksek sesle yardım istemesidir. Siz sürerken teklemeler yaşandığını ve yanmamış yakıtın egzoza ulaştığını gösterir. Bu yakıt katalizörün içinde yanar ve onu dayanabileceğinden daha yüksek bir sıcaklığa çıkarır. Buradaki hasar aylarla değil, dakikalar ve saatlerle ölçülür. Yavaşlayın ve sert gaz vermekten kaçının, sonra güvenli bir yerde durun. Erken yakalanan bir tekleme çoğu zaman 100-400 euroluk ateşleme parçasıyla kapanır. Katalizör değişirse fatura 800-2.000 € olur.

Bir hafta daha yola devam etmekle hemen sağa çekmek arasındaki çizgiyi tek bir arıza kodu belirler ve gösterge paneli o çizginin hangi tarafında olduğunuzu size hiçbir zaman söylemez. Skanyx kodu okur, onu çizginin bir ya da öbür tarafına yerleştirir ve neyin arızalandığını sade bir dille açıklar. Gevşek bir depo kapağı da bir P0420 de birkaç gün bekleyebilir; bir tekleme ya da aşırı ısınma kodu bekleyemez. Randevu alırken uygulamanın gösterdiği kaba maliyeti servisin fiyat teklifiyle karşılaştırın. Motor arıza lambanızın kodunu okuyun

Arıza kodunu kendiniz nasıl okuyabilirsiniz?

Kodu okunmamış bir motor arıza lambası, derecesi ölçülmemiş bir ateş gibidir. Kod, aracın gerçekte neyi tespit ettiğini söyler; önünüzdeki işin 10 euroluk mu yoksa 2.000 euroluk mu olduğunu belirleyen de odur.

Bluetooth'lu bir OBD2 adaptörünü internetten 15-50 € arasında bulursunuz. Gösterge panelinin altındaki OBD portuna takılır; port genellikle direksiyon kolonunun yakınındadır. Adaptör telefonunuzdaki bir uygulamayla eşleşir ve tarama yaklaşık bir dakika sürer. Servisin yaptığı okuma da tam olarak budur ve çoğu servis bunun için 30-80 € ister. Skanyx kodu 18.500'den fazla kod tanımı içeren bir kütüphaneyle karşılaştırır ve size sade bir dille yazılmış bir yanıt verir. Yanıtta dört kademeli bir renk değerlendirmesi de vardır; böylece bir karar vermeden önce arızanın yeşil mi, sarı mı, turuncu mu, kırmızı mı olduğunu görürsünüz.

Sık görülen kodlar aciliyetlerine göre şöyle ayrılır.

Genellikle acil değil: P0420 ve P0430 (katalizör verimi yavaş yavaş düşüyor), P0440, P0442, P0455 ve P0457 (yakıt buharı kaçakları, çoğu zaman depo kapağı), P0128 (motor geç ısınıyor, konforla ilgili bir sorun), P0141 ve P0135 (oksijen sensörü ısıtıcısı, küçük bir arıza). Yakında bakılması gerekenler: P0171 ve P0174 (motor fakir karışımla çalışıyor ve bu zamanla katalizöre zarar verir), P0172 ve P0175 (zengin karışım, aynı risk), P0101 (hava debimetresinin değeri aralık dışında, aracın gidişini etkiler), P0016 (krank ve eksantrik mili arasında zamanlama uyumsuzluğu, ciddi olabilir). Acil: P0300 ve ardından gelen silindire özel tekleme kodları, hararet ya da yağ basıncıyla ilgili her kod ve yanıp sönen lambayla birlikte gelen her kod.

Kendiniz halledebilir misiniz, yoksa bu bir servis işi mi?

Kod ucuz bir nedene işaret ediyorsa işi evde halledebilirsiniz. Depo kapağını sıkmak ya da değiştirmek, hava filtresini yenilemek, hava debimetresini temizlemek ve bujileri değiştirmek, benzinli araçların çoğunda evin önünde yapılabilecek işlerdir. Sabit yanan lambanın nedenlerinin büyük bir kısmını da bunlar kapsar. Bir saatinizi ve parçanın parasını ayırın.

Lamba yanıp sönüyorsa, lambayla birlikte aracın gidişi de bozulduysa, kod katalizörü ya da triger ayarını gösteriyorsa veya ucuz kontrollerden bir şey çıkmadıysa servisten randevu alın. Bu durumlar parça değiştirerek deneme yanılma değil, düzgün bir ölçüm gerektirir.

Makul bir servis ziyareti şöyle olur. Kodu okumak ücretsiz olmalı ya da en fazla 50 € tutmalı; pek çok servis, onarımı orada yaptırırsanız bu ücreti hiç almaz. Daha kimse kodu okumadan yüksek bir arıza tespit ücreti isteniyorsa dikkatli olun, çünkü o kısım iki dakikalık bir iştir. Fiyat teklifinde parça ve işçilik ayrı ayrı yazılmalı, neyin ölçüldüğü de belirtilmeli. Servise girmeden kodu biliyor olmak, 15 euroluk bir kapağın 300 euroluk bir sensöre dönüşmesini engeller.

Hangi durumda aracı hemen durdurmalısınız?

Aşağıdakilerden biri geçerliyse, motor arıza lambası o anda ne yapıyor olursa olsun, güvenli bir şekilde kenara çekin ve yardım çağırın. Bunlar yola devam edebileceğiniz sensör arızaları değil, mekanik uyarılardır.

Lamba yanıp sönüyor. Teklemeler katalizöre zarar veriyor. Yavaşlayın ve yoldan çıkın.

Motor hararet yapıyor. İbre kırmızıda, kaputun altından buhar çıkıyor ya da sıcak, tatlımsı bir koku geliyor. Bu hâlde devam etmek silindir kapak contasını yakar ya da motoru kilitler. İbre yükselirken egzozdan yoğun beyaz duman çıkıyorsa soğutma sıvısı silindirlere karışmaya başlamış demektir. Durun ve motoru kapatın; soğumasını bekleyin.

Yanık yağ ya da soğutma sıvısı kokusu alıyorsunuz. Sıcak metalin üzerine bir yerden sıvı damlıyor. Bu hemen felakete yol açmaz, ama yangın riski taşır ve sistemi boşaltır.

Araç gerçekten güç kaybetti. Birden hızlanmakta zorlanıyorsa ya da bir silindiri eksik çalışıyormuş gibi hissettiriyorsa bir şey bozulmuştur. Bir sonraki çıkışa kadar ağır ağır gitmek sorun değil. Otoyol hızını korumaya çalışmak ise sorun.

Aynı anda birden fazla ikaz lambası yanıyor. Motor arıza lambasına yağ basıncı ve hararet lambaları da eşlik ediyorsa karşınızdaki bir sensör değil, sistem çapında bir arızadır. Durun.

Motordan vuruntu ya da metalik bir çarpma sesi geliyor. Bu bir motor içi hasar olabilir ve yola devam etmek motoru tamamen bitirebilir.

Ne zaman yolunuza devam edebilirsiniz?

Lamba sabit yanıyorsa, araç normal gidiyorsa ve diğer bütün göstergeler olması gereken yerdeyse yolunuza devam edin, arıza tespiti için de randevu alın. Vakaların çoğu budur.

Lamba yakıt aldıktan hemen sonra yandıysa da devam edin, çünkü bu neredeyse her zaman depo kapağıdır. Kapağı sıkın ve birkaç gün bekleyin. Aşırı soğukta ya da sıcakta yanan bir lamba için de aynısı geçerli: bir sensör kısa bir süre aralık dışı değer okuyup sonra toparlanabilir. Yine de emin olmak için bir tarama yapmaya değer.

Haftalardır yanan ama aracın gidişinde hiçbir şeyi değiştirmemiş bir lamba, bir anda kötüleşmez. Yine de kodunu okutmanız gerekir, çünkü bazı arızalar arka planda sessizce hasar verir: fakir karışımın yavaş yavaş zehirlediği bir katalizör bunun klasik örneğidir.

Lambanın yeniden yanmaması için ne yapabilirsiniz?

Motor arıza lambalarının çoğu, ne zaman aşınacağı önceden kestirilebilen parçalardan kaynaklanır. Oksijen sensörleri kabaca 100.000-150.000 km, bujiler türüne göre 30.000-60.000 km, ateşleme bobinleri 100.000-150.000 km, hava filtreleri de 15.000-30.000 km dayanır. Bakım takvimine aşağı yukarı uymak, sık görülen kodların çoğunu daha ortaya çıkmadan önler.

İki bakım arasında birkaç canlı veri ölçümüne göz atmak, sorunları onarım hâlâ ucuzken daha da erken yakalar. Aynı anda birkaç lamba yanıyorsa, gösterge panelindeki her simgenin ne anlama geldiği hangisinin bir gün bekleyebileceğini, hangisinin bekleyemeyeceğini söyler.

Eve hâlâ 200 km var ve lamba hâlâ yanıyor. Sabit yanıyorsa ve araç size normal geliyorsa yolculuğu tamamlayın, park edince kodu okuyun. Yanıp sönmeye başlarsa bir sonraki çıkışta otoyoldan ayrılın, çünkü bu lambanın her kilometrede daha pahalıya patlayan tek hâli budur.

Bu rehberde adı geçen kodlar: P0420, P0430, P0440, P0442, P0455, P0457, P0128, P0141, P0135, P0171, P0174, P0300.